Welke vormen van geld bestaan er?

Geld speelt een belangrijke rol in ons dagelijkse leven, maar het geld zoals dat vandaag de dag bekend is, heeft er niet altijd zo uitgezien. Het is fascinerend om te zien welke rollen, vormen en functies geld door de eeuwen heen heeft gehad. De meest recente ontwikkeling in de wereld van geld, is de opkomst van cryptocurrency’s, mede als reactie op financiële crisissen. In deze post gaan we in op de geschiedenis en de randvoorwaarden van geld. Wat is de functie van geld en welke verschillende vormen bestaan er?

Waar moet geld aan voldoen om als geld gezien te worden? De vijf bepalende karakteristieken van goed geld zijn dat het schaars, deelbaar, herkenbaar, deelbaar en draagbaar is. Geld wordt pas als geld gezien zodra een bevolking vertrouwen heeft in deze valuta of vorm van geld. Een overheid kan een bepaalde valuta als officieel betaalmiddel benoemen, maar zodra de bevolking deze valuta niet gebruikt, kan het niet als geld gezien worden. De sociale acceptatie van geld is dus belangrijk om iets als geld te zien.


De geschiedenis en vormen van geld Geld heeft een lange geschiedenis achter zich en heeft daarin veel verschillende vormen aangenomen. Schelpen, gerst, peperkorrels, goud en zilver hebben allemaal dienst gedaan als geld. Nog niet zo lang geleden, namelijk na het einde van de Tweede Wereldoorlog, werden in Duitsland sigaretten gebruikt als geld. In hedendaagse gevangenissen worden sigaretten soms zelfs nog steeds als ruilmiddel gebruikt.

De ontwikkeling van een valuta is deels ook afhankelijk van vernieuwingen in de objecten die als geld gebruikt worden. Wanneer er een beter en sterker materiaal is gevonden dat als geld kan dienen, zal dit de voorkeur krijgen boven een materiaal dat niet sterk is. Het maakt niet uit welke grondstof het is, zolang het gewenste product waarde heeft en het ook duurzaam, draagbaar, deelbaar, vervoerbaar, houdbaar en makkelijk op te slaan is.

Het eerste metaalgeld In de geschiedenis waren het vooral metalen grondstoffen die als geld zijn gebruikt. Metaal heeft als voordeel dat het een intrinsieke waarde heeft en gemakkelijk te gebruiken is. In een vroeg stadium kregen ijzer, zilver, enzovoorts, waarde door gewicht. Later werd dit door regeringen of soevereine heersers veranderd door er een stempel op te drukken. Dit had als voordeel dat de waarde vaststond. Metaalgeld kan getraceerd worden naar Babylon, 2000 jaar voor Christus. Het eerste algemeen bekende gebruik van munten stamt uit de 7e eeuw voordat onze jaartelling begon. Deze munten kwamen van Croesus, die koning van Lydië was, in het huidige Anatolië.

Biljetten en de opmars van fiduciaire geld Het eerste gebruik van papieren geld kwam voor in China, zo’n 1000 jaar geleden. Tegen het einde van de 18e eeuw vond het papieren geld zijn weg naar andere delen van de wereld. Dit papieren geld was oorspronkelijk een bewijs dat iemand eigenaar was van een voorwerp, zoals een bepaalde hoeveelheid goud, wat door een centrale bank werd bewaard in een kluis. De hoeveelheid goud die het biljet vertegenwoordigde bepaalde de waarde van het biljet, dit wordt ook wel de goudstandaard genoemd.

Omdat de geldhoeveelheid van de Verenigde Staten werd beperkt door de goudstandaard heeft de Amerikaanse president Nixon in 1971 de dollar losgekoppeld van de goudstandaard. Hierdoor kon er nu geld gedrukt worden dat niet door goud gedekt werd, maar door (het vertrouwen in) de Amerikaanse economie.


Deze vorm van geld, die zijn waarde niet aan een ander product (zoals goud) ontleent, maar aan het vertrouwen dat een bevolking heeft in de valuta, heet fiduciaire geld. Tegenwoordig wordt dit doorgaans fiat geld genoemd en is vrijwel al het geld wat wij gebruiken fiat geld. Zo is de Amerikaanse dollar fiat geld, maar ook de Euro en de Britse pond. Fiat geld kan dan ook in vele vormen voorkomen: het geld op je betaalpas, de balans op je creditcard, de hypotheek op je huis en je salaris, het is allemaal gebaseerd op het vertrouwen in instanties.

Digitaal geld In 1983 kwam David Chaum voor het eerst met het idee van digitaal geld. In 1989 stichtte hij, in Amsterdam, het bedrijf Digicash, wat gericht was op elektronisch geld. Vervolgens werd er in 1996 e-goud geïntroduceerd, wat de eerste valuta op het internet was. In 1998 werd deze trend voortgezet toen PayPal de eerste elektronische manier van betalen met USD lanceerde.

Commercieel bankgeld en fractioneel reservebankieren Commercieel bankgeld is geld dat door een bank aangemaakt wordt om op een bankrekening van een klant te deponeren, bijvoorbeeld voor een lening. Om hier gebruik van te kunnen maken wordt er rente berekend door een bank. Banken kunnen dit geld creëren, maar daar zit een limiet aan die door een Centrale Bank bepaald wordt.

Banken doen tegenwoordig veel aan fractioneel reservebankieren. Dit betekent dat een bank meer geld kan uitlenen dan ze aanhouden in klantendeposito’s. Hier zijn echter wel regels voor opgesteld zodat het niet uit de hand kan lopen. Deze maatregel is voortgekomen uit de financiële crisis uit 2008. Het gevolg is echter dat 97% van al het geld in de hedendaagse economie bestaat uit bankdeposito’s en maar 3% contant geld is. Een nadeel van deze handelswijze is dat de hoeveelheid geld in de economie gedurende de afgelopen 40 jaar door de banken verhoogd is met 11.5% per jaar. Het resultaat hiervan is dat dezelfde hoeveelheid geld steeds minder waard wordt, wat inflatie wordt genoemd. Cryptocurrency Omdat niet iedereen zich kon vinden in dit monetaire beleid van overheden en commerciële banken werd er lange tijd gezocht naar een alternatief. In 2008 werd het eerste levensvatbare alternatief voor fiat valuta ontwikkeld: Bitcoin. De oprichter van Bitcoin, de anonieme persoon of groep genaamd Satoshi Nakamoto, vond dat de banken hun macht hadden misbruikt met de financiële crisis ten gevolge. Ook vond hij dat er niemand verantwoordelijk was gehouden voor deze crisis, daarom was er volgens hem/hen een peer-to-peer gedecentraliseerd contant geld systeem nodig. De technologie die hier voor kon zorgen is de zogeheten blockchain technologie, dit houdt in dat er een decentraal grootboek van transacties wordt bijgehouden, waardoor er geen centrale partij (zoals een overheid of een bank) controle heeft over het geld.


Op 9 januari 2009 zag de eerste Bitcoin het daglicht, wat de geboorte van de eerste crypto-currency betekende. Niet lang hierna ontstonden er meer cryptocurrency’s. Deze vorm van geld is nog volop in ontwikkeling en neemt wereldwijd in populariteit toe. Zo werden de Marshalleilanden in 2018 het eerste land met een cryptomunt als erkend betaalmiddel. In 2021 werd El Salvador het eerste land ter wereld dat Bitcoin als legaal betaalmiddel accepteert. Steeds meer landen doen op dit moment onderzoek naar een virtuele vorm van fiat geld. Wanneer een cryptocurrency centraal wordt uitgegeven, wordt dit een Central Bank Digital Currency (CBDC) genoemd.

Behoudt geld zijn waarde? Geld behoudt niet altijd zijn waarde en deze waarde kan veranderen door bijvoorbeeld inflatie, deflatie of devaluatie.

  • Inflatie houdt in dat de waarde van geld is gedaald. Wanneer we met inflatie te maken hebben, kunnen we met dezelfde hoeveelheid geld na enkele jaren minder kopen. Met andere woorden, de koopkracht van een individu neemt af. Dit kan verschillende oorzaken hebben, maar in veel gevallen wordt het veroorzaakt doordat er veel nieuw geld wordt geprint.

  • Deflatie vindt plaats wanneer de prijzen van goederen en diensten in de loop van de tijd dalen en de koopkracht toeneemt. Als er te weinig geld in omloop is door economische groei gaat de waarde van het geld omhoog en worden de prijzen goedkoper. Er kunnen ook meer goederen geproduceerd worden dan er nodig zijn. Dit heeft tot gevolg dat bedrijven deze goederen goedkoper moeten aanbieden, zodat ze verkocht kunnen worden. Deflatie wordt gezien als een teken van een zwakke economie.

  • Devaluatie vindt plaats wanneer een land besluit om hun munteenheid te devalueren als de handelsbalans niet in orde is. Een land kan een betere concurrentiepositie op de wereldmarkt krijgen wanneer de exportkosten worden verlaagd. De importkosten worden daarentegen verhoogd. Stijgende prijzen of inflatie kunnen ook een invloed hebben op de devaluatie van een munteenheid.


Welke functie kan geld hebben? Geld heeft verschillende functies en lost bovendien de problemen op die een ruileconomie met zich meebrengt. De hoofdfunctie van een valuta is om dienst te doen als een geaccepteerd ruilmiddel. Er zijn echter ook een paar secundaire functies die hiervan afgeleid zijn.

  • Betaalmiddel. De belangrijkste functie van geld is dat het dient als betaalmiddel. Met geld kunnen we goederen en diensten kopen, maar ook zelf goederen en diensten leveren in ruil voor geld.

  • Rekeneenheid. Als rekeneenheid is geld de maatstaf waarmee andere waarden gemeten kunnen worden. Zo kan bijvoorbeeld de service van een accountant 100 euro per uur kosten, maar twee paar schoenen ook. Geld is wat deze twee voorbeelden verbindt. Dit zorgt ervoor dat de waarde van geld bijvoorbeeld ook gebruikt kan worden om de winst of verlies van een bedrijf te berekenen.

  • Waarde opslag. Geld kan ook nut hebben als ruilmiddel voor gebruik in de toekomst. Als goederen worden opgeslagen, is er geen garantie dat ze hun waarde behouden in de toekomst. Bij geld is dat anders, want het behoudt namelijk wel zijn waarde: morgen of over een jaar tijd is de hoeveelheid nog hetzelfde. De waarde kan wel enigszins zakken door de invloed van inflatie.

  • Standaard van uitgestelde betaling. Dit betekent dat als geld vandaag gebruikt kan worden om te betalen, het ook mogelijk moet zijn om een aankoop te doen die pas later betaald wordt. Dit gebeurt dan door gebruik te maken van kredieten en schulden. Hierdoor kunnen goederen en diensten vandaag gekocht worden en hoeven deze pas later betaald te worden.


Wil jij starten met cryptocurrencies?

Conclusie Geld is belangrijk in het leven van mensen. Zonder geld zou onze samenleving er anders uitzien. Een ruileconomie zou het meest voor de hand liggende alternatief zijn, maar zo’n economie heeft veel nadelen. Geld vervult belangrijke functies, zoals het dienst doen als betaalmiddel, rekeneenheid en als waarde opslag. Geld is ook doorlopend veranderd in vorm.

 

Disclaimer: Beleggen kent risico's. Wees je hiervan bewust en doe altijd zelf onderzoek. YoungTrader bestaat uit een informatieve website en instagrampage. Er worden blogs geschreven om lezers meer informatie te verschaffen over specifieke topics binnen de financiële markten. YoungTrader is géén financiële dienstverlener. De content bevat in geen enkel geval financieel bindende adviezen. Meer informatie? Lees de algemene voorwaarden.

39 weergaven

Recente blogposts

Alles weergeven
degiro.png
banner.png